Straże gminne nadużywały swoich uprawnień wobec właścicieli pojazdów

Artur Mezglewski

Straże gminne (miejskie) mają prawo żadać od właścicieli pojazdów informacji komu powierzony został pojazd w określonym czasie. Do grudnia 2010 r. nie miały jednak uprawnień do kierowania wniosków o ukaranie przeciwko właścicielom, którzy nie wywiązują się z tego obowiązku. Straże miejskie z miejscowości “radarowych” przekraczali jednak swoje uprawnienia i wnioski takie sporządzały. Część sądów rejonwych na podstawie takich wniosków wszczynała postępowania oraz wydawała wyroki skazujące. Działo się tak pomimo klarownego stanowiska Sądu Najwyższego, iż w tego rodzaju przypadkach zachodzi negatywna przesłanka procesowa w postaci braku skargi pochodzącej od uprawnionego oskarżyrzciela.

 

1.      Podstawa prawna do pełnienia funkcji oskarżyciela

Straż gminna (miejska)  – na mocy art. 17 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – może pełnić funkcję oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia, a tym samym jest uprawniona do sporządzenia wniosku o ukaranie (aktu oskarżenia ) do sądu.

Uprawnienie to przysługuje straży gminnej (miejskiej) jedynie wówczas, gdy ujawniła wykroczenie w zakresie swego działania, a więc jedynie w granicach powierzonych jej kompetencji i jedynie wówczas, gdy to ona właśnie wykroczenie wykryła.

W tego rodzaju przypadkach strażnicy gminni występują w sądzie jako oskarżyciele publiczni zamiast Policji i pełnią w procesie wszystkie funkcje, jakie z zasady realizowane są przez policjantów.

2.      Ograniczenia w pełnieniu funkcji oskarzyciela

Straż gminna może kierować wnioski o ukaranie do sądu tylko i wyłącznie w zakresie swego działania, a więc jedynie w przypadkach, które określa ustawa. Ten zakres działania jest w ustawie ograniczony podmiotowo i przedmiotowo.

            Jest ograniczony podmiotowo – tzn. że uprawnienia te dotyczą jedynie określonych kategorii osób.

         Jest ograniczony przedmiotowo – tzn. że uprawnienia te mogą być realizowane jedynie w określonych prawem sytuacjach.

Zarówno podmiotowy jak i przedmiotowy zakres działania straży gminnych określony został w art. 129b ustawy prawo o ruchu drogowym.

3.      Zakres podmiotowy

W zakresie wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji strażnicy gminni (miejscy) są uprawnieni do wykonywania kontroli ruchu drogowego, a tym samym do kierowania wniosków o ukaranie, jedynie wobec:

a)      kierujących pojazdami

b)       uczestników ruchu

4.      Zakres przedmiotowy

Zakres przedmiotowy był już omawiany w jednym z wcześniejszych artykułów.

https://prawonadrodze.org.pl/index.php/archives/795

W tym miejscu jedynie przypomnimy, że straż gminna jest uprawniona do kierowania wniosków o ukaranie wobec kierujących pojazdami, którzy nie stosują się do zakazu ruchu w obu kierunkach oraz w przypadku ujawnienia i zarejestrowania wykroczenia przy użyciu urządzenia rejestrującego (np. radaru).

Ponadto straż gminna może stosować właściwe środki prawne wobec uczestników ruchu drogowego naruszających przepisy o zatrzymaniu lub postoju pojazdów, ruchu motorowerów, rowerów, wózków rowerowych, pojazdów zaprzęgowych oraz o jeździe wierzchem lub pędzeniu zwierząt, a także ruchu pieszych.

5.      Uprawnienie do żądania wskazania komu został powierzony pojazd

Zgodnie z art. 129b ust. 3 pkt 7) strażnicy gminni (miejscy) posiadają uprawnienie do żądania od właściciela lub posiadacza pojazdu wskazania komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie.

Świadoma odmowa wskazanie przez właściciela lub posiadacza pojazdu osoby, której powierzony został pojazd do używania bądź kierowania w określonym czasie, stanowi ponadto wykroczenie określone w art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń, za które wymierzona może zostać kara grzywny.

6.      Stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 września 2010 r. (I KZP 15/10) wyraził pogląd, iż:

“Straż gminna nie jest uprawniona do złożenia wniosku o ukaranie (…) wobec posiadacza pojazdu, który nie wykonał obowiązku wskazania, komu go powierzył do używania w oznaczonym czasie. Zakres tego uprawnienia w sprawach o wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji w związku z naruszeniem konkretnych przepisów ruchu drogowego został ograniczony w art. 129b ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo drogowe do kierującego pojazdem albo innego uczestnika ruchu”.

7.      Prawidłowa reakcja sądu na wniosek straży gminnej o ukaranie właściciela pojazdu

W przypadku złożenia przez straż gminną wniosku o ukaranie z art. 93 § 3 KPW sąd winien wniosek oddalić oraz odmówić wszczęcia postępowania z powodu braku skargi pochodzącej od uprawnionego oskarżyciela.

Gdyby jednak – z powodu jakiegoś niedopatrzenia – postępowanie zostało wszczęte, po ujawnieniu się wskazanej okoliczności, postępowanie to winno zostać umorzone, gdyż w analizowanym przypadku mamy do czynienia z bezwzględną przyczyną odwoławczą wynikająca  z art. 104 § 1 pkt 7 KPW w zw. z art. 5 § 1 pkt. 9 KPW 

8.      Praktyka

W praktyce straże gminne dość często przekraczały swoje uprawnienia i kierowały do sądów wnioski o ukaranie przeciwko właścicielom pojazdów art. 93 § 3 KPW. W zaistniałych przypadkach sądy rejonowe zachowywały się niejednolicie: jedne odmawiały wszczęcia postępowania, a inne takie postępowania wszczynają, a następnie wydają wyroki nakazowe, skazujące właścicieli pojazdów na dość wysokie kary grzywny. Takich przypadków w skali kraju było sporo.

Ponieważ mamy tutaj do czynienia z przypadkami zaistnienia ujemnej przesłanki procesowej, wszystkie wyroki skazujące  – nawet jeśli były prawomocne – podlegały uchyleniu w trybie nadzwyczajnego środka zaskarżenia (kasacji).

9.      Przykład

Pomimo braku uprawnień strażnicy gminni na szeroką skalę nakładali mandaty na osoby, które odmówiły wskazania osoby, której powierzyły pojazd oraz – miast przekzywac te sprawy Policji – same kierowały wnioski o ukaranie do sądów.

W kilku przypadkach przeciko strażnikom stosującym te praktyki wszczęte zostały postępownaia karne.

http://nasygnale.pl/kat,1025341,title,Wlepiali-mandaty-na-prawo-i-lewo-Teraz-stana-przed-sadem,wid,14241496,wiadomosc.html?_ticrsn=5&ticaid=6e4eb

http://www.poranny.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20120211/BIALYSTOK/240053754

Ten wpis został opublikowany w kategorii Straż gminna (miejska) i oznaczony tagami , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

3 odpowiedzi na Straże gminne nadużywały swoich uprawnień wobec właścicieli pojazdów

  1. Andrzej pisze:

    Witam

    Jako że nie mam kontaktu do Pana Artura chciałem tylko poinformować że sąd rejonowy utrzymał wyrok sądu w Grójcu i podważył wyrok sądu najwyższego uznając że straz miejska może kierować takie wnioski o ukaranie, przy czym kara plus koszta sądowe osiągneły kwote około 1 tys zł przy początkowych 500zł mandatu

    Na tym prawdopodobnie się sprawa skończy bo brak pomysłu co z tym dalej zrobić

    Pozdrawiam i dziękuje za pomoc

  2. ansu pisze:

    FUNKCJONARIUSZE STRAŻY MIEJSKIEJ PRZEKROCZYLI SWOJE UPRAWNIENIA I NAKŁADALI MANDATY KARNE
    http://www.zielona-gora.po.gov.pl/index.php?id=3&ida=7873

    • redakcja pisze:

      Ale wobec sędziów, którzy skazywali pokrzywdzonych na podstawie wniosków składanych przez nieumocowane Straże Miejskie żadnych konsekwencji nie przewiduje się?…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Enter Captcha Here : *

Reload Image