Artur Mezglewski
To, że tachografy nie są miernikami prędkości – to jedno. O tym już była mowa w poprzednim materiale. Zupełnie odrębnym problemem jest natomiast fakt, że Inspekcja Transportu nie ma uprawnień do występowania przed sądami jako oskarżyciel publiczny w sprawach, w których ujawniła przekroczenie dozwolonej prędkości przy użyciu tachografu.
Zagadnienie to nie jest łatwe. Nie jest go w stanie pojąć większość sędziów sądów rejonowych (taki słaby materiał intelektualny przyjmują do służby). Spróbujemy go jednak prostym językiem wytłumaczyć. Zamieszczany też poniżej wzór wniosku, jaki należy złożyć, jeśli sprawa pomiaru prędkości z tachografu trafi na wokandę. Wyjaśnimy też, co należy zrobić jeśli sędzia będzie próbować zlekceważyć taki wniosek.
- Mandat za „pomiar prędkości” tachografem
Zacznijmy od informacji, że zarówno inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego, jak również pracownicy GITD posiadający uprawnienia kontrolne – na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 listopada 2022 r. – mogą nakładać mandaty karne za przekroczenie dozwolonej prędkości (art. 92a k.w.). Oznacza to, że jeśli ktoś przyjmie taki mandat, to staje się on prawomocny i podlega wykonaniu.
Pojawiają się wprawdzie w Internecie różni oszołomi, którzy za drobną opłatą są w stanie „anulować” każdy mandat, jednakże ja nadziei nikomu nie robię. Istnieje wprawdzie procedura uchylania prawomocnych mandatów uregulowana w art. 101 k.p.w., jednakże ciężar dowodu w tym postępowaniu leży po stronie ukaranego, a w dodatku nie ma tutaj zastosowania zasada domniemania niewinności.
Kto zatem nie zgadza się z takim mandatem, nałożonym na podstawie „pomiaru wykonanego tachografem, musi odmówić jego przyjęcia i podjąć walkę w sądzie. Tam również 98 % obwinionych z art. 92a k.w. przegrywa swoje sprawy. Mam jednak nadzieję, że po lekturze tego materiału współczynnik ten ulegnie redukcji…
2. Zakres uprawnień oskarżycielski ITD w sprawach o przekroczenie prędkości
Punkt wyjścia stanowi przepis art. 17 § 3 k.p.w. Zgodnie z tym przepisem organom administracji rządowej – do których zaliczamy również GITD, uprawnienia oskarżyciela publicznego przysługują tylko wówczas, gdy w zakresie swego działania, ujawniły wykroczenie i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie. Z kolei zakres działania GITD w obszarze ruchu drogowego określa ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Sięgając do tej ustawy in concreto art. 129 a ust. 1 pkt 3 ustala, iż GITD jest uprawniona do kontroli ruchu drogowego w odniesieniu do kierującego pojazdem,
który naruszył przepisy ruchu drogowego:
- w przypadku zarejestrowania tego naruszenia przy użyciu przyrządów kontrolno-pomiarowych lub
- przenośnych albo zainstalowanych w pojeździe albo na statku powietrznym urządzeń rejestrujących.
Przedmiotowa ustawa nie przewiduje jednak uprawnień GITD w zakresie wykorzystania do pomiarów prędkości w ruchu drogowym tzw. tachografów.
3. Konsekwencje procesowe braku uprawnień oskarżycielskich
W przypadku skierowania wniosku o ukaranie sądu przez GITD lub ITD za przekroczenie prędkości w ruchu drogowym, które „zmierzone” zostało tachografem, prezes sądu rejonowego – działając na podstawie art. 59 § 2 k.p.w. – powinien wydać zarządzenie o odmowie wszczęcia postępowania (zarządzenie to jest zaskarżalne zażaleniem kierowanym do nadrzędnego sądu okręgowego). Jeśli bowiem GITD (ITD) jest ma uprawnień oskarżycielskich, to mamy do czynienia z przesłanką negatywną postępowania, określoną w art. 5 § 1 pkt 9 k.p.w. W takim przypadku postępowania się nie wszczyna, a wszczęte umarza.
W praktyce jednak prezesi sądów wszczynają takie postepowania i kierują sprawy do postępowania nakazowego – a w postępowaniu nakazowym wydawane są wyroki skazujące. Wynika to ze smutnej prawdy, że polskim sędziom prawo raczej nie przeszkadza w udręczaniu obywateli… W ich przekonaniu sądy nie są od tego, aby stosować jakieś prawo, ale od pilnowania, żeby bydło się nie rozłaziło.
Każdy wyrok nakazowy można jednak łatwo uchylić, składając w terminie 7-miu dni prosty, jednozdaniowy sprzeciw. Wówczas wyrok nakazowy zostanie automatycznie uchylony, a sprawa zostanie skierowana na rozprawę.
4. Wniosek o umorzenie postępowania przed wszczęciem przewodu sądowego
Na rozprawie należy złożyć (pisemnie lub ustnie) wniosek o umorzeniu postępowania przed wszczęciem przewodu sądowego z powodu braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Przykładowy wniosek wklejam poniżej w linku pdf.
Wniosek o umorzenie postępowania
Wniosek taki należy złożyć na początku rozprawy – bezpośrednio po wywołaniu sprawy i sprawdzeniu obecności. Najlepiej – już wchodzac na salę rozpraw – głośno oznajmić sądowi, że będą składane wnioski formalne – bo może okazać się, że zanim zdążysz taki wniosek zlożyć – już zostaniesz skazany… Nie ma co liczyć na to, że sąd cię o czymś pouczy, czy podpowie coś na korzyść.
Sąd powinien – oczywiście – spytać na początku rozprawy, czy będą składane jakieś wnioski formalne, ale czyni tak, co najwyżej, co dziesiąty sędzia. Pozostali gonią do wyroku skazującego niczym Shanghai Maglev.
I jeszcze jedno. Zanim zlożysz wniosek formalny o umorzenie postępowania, złoż wpierw inny wniosek formalny: o wydanie zezwolenia na nagrywanie audio rozprawy. Masz do tego prawo. Wniosek składa się na podstawie art. 358 k.p.k. Jeżeli bowiem sąd cię zlekceważy i nie rozpozna należycie twojego wniosku o umorzenie postępowania – będziesz miał nagarnie tej sytuacji, z którym możesz zrobić co zechcesz.
W przypadku złożenia wniosku u umorzenie psotępowania, sąd powinien odroczyć rozprawę i skierować wniosek na posiedzenie niejawne – w celu jego rozpatrzenia. Niektórzy sędziowie rzeczywiście tak czynią. Większości sędziów jednak prawo do tego stopnia nie przeszkadza, że oddalają wnioski bez namysłu, lub…. nie rozpoznają ich w ogóle….
W przypadku, gdyby sędzia nie rozpoznał wniosku należycie, należy – na podstawie art. 41 k.p.k. – złożyć wniosek o wyłączenie sędziego – bo już wiadomo, że nic dobrego od tego człowieka spodziewać się nie możesz w tym procesie.
Tyle może zrobić w sprawie cywilizowany uczestnik postepowania, przeciwko któremu skierowano do sądu bezzasadny wniosek o ukaranie. Są jeszcze różne „niecywilizowane” środki obrony, do których stosowania ani nie namawiam ani ich zdecydowanie nie odradzam.
Kolejny ważny materiał na temat tachografów ukaże się za kilkadziesiąt godzin.
Poprzedni materiał:
Tachograf nie jest miernikiem prędkości. Jednoznaczne stanowisko Głównego Urzędu Miar
